Sumak
Rhus coriaria
B Sınırlı klinik kanıtEkşi ve kırmızı renkli bir baharattır. Küçük klinik çalışmalarda tip 2 diyabette kan şekeri ve kolesterolde hafif iyileşme bildirilmiştir.
Görsel: Herbadex Botanik Stüdyosu · Özel Üretim
İçindekiler
Kısaca
Sumak, Rhus coriaria çalısının kurutulup öğütülmüş meyve kabuğudur; ekşiliğini malik asit verir. Kebap, salata ve içli köftelerde limon yerine kullanılır. Tanen ve fenolik maddeler açısından zengindir. Küçük klinik çalışmalarda günde 3 g sumak tozunun tip 2 diyabette açlık kan şekeri ve kolesterolde hafif iyileşme sağladığı bildirilmiştir; kanıt sınırlıdır.
Güncelleme: 15 Ekim 2026
ℹ Bu kayıt için resmi EMA monografı bulunmadığından standart farmakognozi kaynakları ve klinik literatür özetinden derlenmiştir.
Ne işe yarar?
B Sınırlı klinik kanıt
Sınırlı klinik kanıt: Küçük ölçekli insan klinik çalışmalarıyla desteklenir; ancak kanıt gücü ve örneklem büyüklüğü sınırlıdır.
Kanıt düzeylerini nasıl belirliyoruz? →Küçük klinik çalışmalarda tip 2 diyabette kan şekeri ve kolesterolde hafif iyileşmeye yardımcı olabileceği görülmüştür. [1]
T Geleneksel kullanım
Geleneksel kullanım: Klinik deney kanıtı aranmaksızın en az 30 yıllık belgelenmiş güvenli geleneksel kullanıma dayanır.
Kanıt düzeylerini nasıl belirliyoruz? →Hazımsızlık ve ishalde buruk etkisiyle geleneksel olarak kullanılır. [1]
Nasıl kullanılır?
Gıda
Salata, soğan, kebap ve pilavlara serpilir veya suda bekletilip ekşi su olarak kullanılır. Çalışmalarda günde 3 g kullanılmıştır.
Miktar: Günde 1–3 g
[1]Güvenlik ve etkileşimler
- Yemeklerde baharat olarak kullanılan miktarlar genellikle güvenlidir; yoğun ekstre ve takviyeler için bu geçerli değildir.
- Süs bitkisi olarak yetişen beyaz meyveli zehirli sumak türleri (Toxicodendron) ile karıştırılmamalıdır; yalnız gıda sumağı kullanın.
- Kaju ve antep fıstığı alerjisi olanlarda çapraz alerji olabilir.
- Ucuz ürünlere tuz ve boya katılabilir; etiketi kontrol edin.
İlaç etkileşimi
| İlaç / madde | Etkisi | Ciddiyet |
|---|---|---|
| Diyabet ilaçları | Kan şekerini ek olarak düşürebilir. [1] | Hafif |
Yan etkiler
- Nadiren alerji
- Mide ekşimesi
⚕ Ne zaman doktora başvurmalı?
- Yüksek ateş, nefes darlığı veya iltihaplı/kanlı balgam gelişirse
- Şikâyetler 1–2 hafta içinde düzelmez veya kötüleşirse
- Şiddetli karın ağrısı, sarılık, döküntü veya alerjik reaksiyon görülürse
Biliyor muydun?
Limon Anadolu'da yaygınlaşmadan önce yemeklere ekşilik vermek için sumak kullanılırdı. [1]
Sık sorulan sorular
Sumak şekeri düşürür mü?
Küçük çalışmalarda hafif düşüş görülmüştür; diyabet tedavisinin yerine geçmez.
Sumak zehirli mi?
Gıda sumağı (Rhus coriaria) güvenlidir; Amerika'daki zehirli sumak farklı bir bitkidir.
Sumak ekşisi nasıl yapılır?
Bütün sumak suda bekletilip süzülür; salatalarda limon yerine kullanılır.
Kaynaklar
- Trease and Evans Pharmacognosy (16th Edition)Elsevier Health Sciences · 2009
Kaynak Göster
Sumak (Rhus coriaria). Herbadex — Doğal Şifa Rehberi (2026). https://herbadex.com/tr/bitki/sumak/
İlgili rehberler ve karşılaştırmalar
Benzer bitkiler
Kimyon
B Sınırlı klinik kanıtCuminum cyminum
Köfte ve baklagillerin vazgeçilmez baharatıdır. Küçük klinik çalışmalarda şişkinlik ve IBS belirtilerinde ve kilo kontrolünde hafif fayda görülmüştür.
Zeytinyağlı Kudret Narı
B Sınırlı klinik kanıtMomordica charantia
Kudret narının zeytinyağında bekletilmesiyle yapılan halk ilacıdır. Küçük çalışmalarda kan şekerinde hafif düşüş görülmüştür; ülseri onardığı gösterilmemiştir.
Kişniş
T Geleneksel kullanımCoriandrum sativum
Hem tohumu hem yaprağı kullanılan bir baharattır. Tohumu hazımsızlık, gaz ve şişkinlikte geleneksel kullanılır; kan şekeri etkisi yalnız hayvanlardadır.
Defne Yaprağı
T Geleneksel kullanımLaurus nobilis
Yemeklere aroma katan Akdeniz baharatıdır. Hazımsızlık ve gazda geleneksel olarak kullanılır; kan şekeri üzerine etkisi yalnız küçük ön çalışmalardadır.
İsot
T Geleneksel kullanımCapsicum annuum
Urfa'ya özgü, güneşte terletilerek koyulaştırılan acı biberdir. Kapsaisin içerir; metabolizma ve iştah üzerine etkileri küçüktür.
Kajun Baharatı
T Geleneksel kullanımCapsicum annuum, Piper nigrum, Allium sativum
Acı biber, karabiber, sarımsak, soğan ve kekikten oluşan Louisiana usulü baharat karışımıdır. Yemeğe tat verir; etkisi içindeki baharatlardan gelir.
Aynı kullanım formundaki diğer bitkiler (Baharat)
Baharat →
Zencefil
A Güçlü klinik kanıtZingiber officinale
Toz kökü yolculuktan önce alındığında taşıt tutmasına bağlı bulantıyı önlemeye yardımcı olabilir; hazımsızlıkta da geleneksel olarak kullanılır.
Pul Biber
A Güçlü klinik kanıtCapsicum annuum
Kırmızı biberin kurutulup parçalanmasıyla yapılır. Acılığını veren kapsaisinin cilt kremleri sinir ağrısında etkilidir; yemekteki etkisi küçüktür.
Safran
B Sınırlı klinik kanıtCrocus sativus
Dünyanın en pahalı baharatıdır. Klinik çalışmaların meta-analizlerinde günde 30 mg safran ekstresi hafif-orta depresyon belirtilerinde fayda göstermiştir.
Karabiber
B Sınırlı klinik kanıtPiper nigrum
Dünyanın en çok kullanılan baharatıdır. İçerdiği piperin, zerdeçaldaki kurkumin gibi bazı maddelerin emilimini belirgin şekilde artırır.
