Kuru Bitki & Çay

Dağ Çayı

Sideritis scardica Griseb.

B Sınırlı klinik kanıt

Dağ çayı (Sideritis scardica), soğuk algınlığı öksürüğü ve hafif mide şikâyetlerinde geleneksel kullanılır; tür karışıklığına ve gebelik uyarısına dikkat.

Sindirim & MideUyku, Stres & Ruh HaliSolunum, Boğaz & Ağız
Dağ çayı – Kurutulmuş çiçekli Sideritis dalları ve demlenmiş bitki çayı

Görsel: Herbadex Botanik Stüdyosu · Özel Üretim

Gebelik⚠ Kaçının
Emzirme⚠ Kaçının
Çocuk⚠ Kaçının
İlaç etkileşimiKayıtlı etkileşim yok
⇄ Karşılaştır
İçindekiler

Kısaca

Dağ çayı, ballıbabagiller familyasındaki Sideritis türlerinin kurutulmuş çiçekli toprak üstü kısımlarından hazırlanır. Bu kayıt EMA/AB belgelerinde tanımlanan Sideritis scardica türünü esas alır. Türkiye’de aynı adla birçok farklı Sideritis türü satılır; bunların kanıt ve doz bilgileri eşdeğer kabul edilmemelidir.

Kullanılan kısımlar: çiçekli toprak üstü kısımlar
Öne çıkan bileşenler: Flavonoidler (apigenin, luteolin türevleri), Feniletanoid glikozitler (verbaskozit), Fenolik asitler, Diterpenler ve az miktarda uçucu yağ

Güncelleme: 24 Ekim 2026

Kaynaklar arasında EMA HMPC monografı bulunur. Kapsam, ilgili tür, bitki kısmı ve preparatla sınırlıdır; uzman onayı değildir.

Ne işe yarar?

  • T Geleneksel kullanım

    Geleneksel kullanım: Belgelenmiş geleneksel kullanımı belirtir; klinik etkililik veya herkes için güvenlilik kanıtı değildir.

    Kanıt düzeylerini nasıl belirliyoruz? →

    Sideritis scardica bitkisinin kurutulmuş çiçekli toprak üstü kısımlarından hazırlanan çay, soğuk algınlığıyla ilişkili öksürükte geleneksel olarak kullanılır. AB sınıflandırması klinik etkinlik kanıtına değil uzun süreli kullanıma dayanır. [1][2]

  • T Geleneksel kullanım

    Geleneksel kullanım: Belgelenmiş geleneksel kullanımı belirtir; klinik etkililik veya herkes için güvenlilik kanıtı değildir.

    Kanıt düzeylerini nasıl belirliyoruz? →

    Aynı bitkinin kurutulmuş drogundan hazırlanan demleme, hafif mide-bağırsak rahatsızlıklarında geleneksel olarak kullanılır; güçlü insan çalışmalarıyla doğrulanmış bir etki değildir. [1][2]

  • B Sınırlı klinik kanıt

    Sınırlı klinik kanıt: Sınırlı insan verisi vardır; küçük örneklem, yöntem sorunları veya tutarsız sonuçlar kesinliği azaltır. Her ürüne genellenemez.

    Kanıt düzeylerini nasıl belirliyoruz? →

    155 yetişkinle yapılan tek bir randomize çalışmada, günde 950 mg standardize Sideritis scardica ekstresi 28 gün sonunda anlık kaygı puanlarını plaseboya kıyasla azaltmıştır. Sonuç kuru bitki çayına veya başka Sideritis türlerine doğrudan uygulanamaz. [4]

Nasıl kullanılır?

Çay

EMA/AB monografına konu olan doğru tanımlanmış, kurutulmuş ve parçalanmış Sideritis scardica çiçekli toprak üstü kısımları sıcak suyla demlenir. Miktarlar yalnız bu türün yetişkinlerdeki geleneksel çay kullanımı içindir.

Miktar: 2–4 g bitki / 150–200 ml su, günde 2–3 kez; toplam en fazla 12 g/gün.

[1][2]

Güvenlik ve etkileşimler

Alt yaş sınırı: 18 yaş

  • Gebelikte ve emzirmede güvenlilik gösterilmediğinden kullanımı önerilmez.
  • 18 yaş altındaki çocuk ve ergenlerde veri yetersizliği nedeniyle önerilmez.
  • Sideritis veya diğer ballıbabagiller (Lamiaceae) bitkilerine aşırı duyarlılığı olanlar kullanmamalıdır.
  • Öksürük bir haftayı, hafif sindirim şikâyetleri iki haftayı aşarsa ya da yakınmalar kötüleşirse sağlık uzmanına başvurun. Nefes darlığı, yüksek ateş veya kanlı balgam varsa gecikmeyin.
  • Türkiye’de “dağ çayı” adıyla çok sayıda Sideritis türü bulunur. Ambalajda bilimsel tür adı doğrulanmamış ürüne bu kayıttaki EMA dozunu uygulamayın.
  • İlaç etkileşimi bildirilmemiş olması etkileşim olmayacağını kanıtlamaz. Düzenli ilaç kullananlar yoğun veya uzun süreli kullanım öncesinde sağlık uzmanına danışmalıdır.
  • Standart çay ile klinik çalışmadaki konsantre ekstrenin dozları birbirinin yerine kullanılamaz.
[1][2][3][5][6]

İlaç etkileşimi

Kayıtlı etkileşim yok

Yan etkiler

  • EMA/AB monografında bildirilen belirli bir yan etki yoktur; bu durum kapsamlı güvenlik çalışmaları bulunduğu anlamına gelmez.
  • Sideritis ve Lamiaceae türlerine duyarlı kişilerde aşırı duyarlılık olasılığı nedeniyle kullanımı uygun değildir.

⚕ Ne zaman doktora başvurmalı?

  • Yüksek ateş, nefes darlığı veya iltihaplı/kanlı balgam gelişirse
  • Şikâyetler 1–2 hafta içinde düzelmez veya kötüleşirse
  • Şiddetli karın ağrısı, sarılık, döküntü veya alerjik reaksiyon görülürse

Biliyor muydun?

Kew’in tıbbi bitki adları veritabanında Türkiye’deki “dağ çayı” adı, tek bir bitkiyle değil 33 ayrı kabul edilmiş Sideritis taksonuyla ilişkilidir. [3]

Sık sorulan sorular

Dağ çayı ne işe yarar?

Sideritis scardica çayı, soğuk algınlığıyla ilişkili öksürük ve hafif mide-bağırsak rahatsızlıkları için EMA/AB tarafından geleneksel kullanım kapsamında değerlendirilir. Bu, kanıtlanmış klinik etkinlik anlamına gelmez.

Dağ çayı nasıl demlenir?

EMA/AB listesinde yetişkinler için 150–200 ml suda 2–4 g kıyılmış Sideritis scardica, günde 2–3 kez yer alır; toplam günlük miktar 12 gramı aşmaz. Doz yalnız doğru tanımlanmış bu türe aittir.

Dağ çayı gebelikte veya emzirirken içilir mi?

Önerilmez; bu dönemlerde güvenlilik verileri yeterli değildir.

Dağ çayı çocuklara verilir mi?

EMA/AB kaydı, veri eksikliği nedeniyle 18 yaş altındaki çocuk ve ergenlerde kullanımı önermez.

Türkiye’de satılan tüm dağ çayları aynı mı?

Hayır. Kew veritabanı “dağ çayı” adıyla 33 ayrı Sideritis taksonu listeler. Buradaki doz ve kanıt bilgileri Sideritis scardica içindir.

Dağ çayı kaygıya veya unutkanlığa iyi gelir mi?

Sideritis scardica ekstresiyle yapılmış tek bir randomize çalışmada bazı kaygı ve dikkat ölçümlerinde olumlu sonuçlar görüldü. Aynı etkinin çay içmekle oluştuğu kanıtlanmış değildir.

Dağ çayının ilaçlarla etkileşimi var mı?

EMA/AB listesinde bildirilmiş bir ilaç etkileşimi bulunmuyor. Bu, özellikle konsantre ekstreler için etkileşimlerin bütünüyle dışlandığı anlamına gelmez.

Kaynaklar

Kaynak türü, etkililik derecesi değildir. Bir monograf geleneksel kullanımı veya güvenliği belgeleyebilir. İddia yanındaki numara ilgili kaynağa gider; erişim tarihi uzman onayı anlamına gelmez.

  1. European Union herbal monograph on Sideritis scardica Griseb.; Sideritis clandestina (Bory & Chaub.) Hayek; Sideritis raeseri Boiss. & Heldr.; Sideritis syriaca L., herbaEuropean Medicines Agency (EMA/HMPC) · 2016 · MonografKaynağa erişim:
  2. Commission Decision 2008/911/EC, Annex II: Union list entry on Sideritis scardica Griseb., herba (consolidated text)European Union, EUR-Lex · 2022 · Resmî kurum bilgisiKaynağa erişim:
  3. Medicinal Plant Names Services: dağ çayı (33 accepted Sideritis taxa)Royal Botanic Gardens, Kew · 2026 · Başvuru kitabıKaynağa erişim:
  4. The Acute and Chronic Cognitive and Cerebral Blood Flow Effects of a Sideritis scardica (Greek Mountain Tea) Extract: A Double Blind, Randomized, Placebo Controlled, Parallel Groups Study in Healthy HumansNutrients · 2018 · Randomize kontrollü çalışmaKaynağa erişim:
  5. Bioactive Compounds of Sideritis Species in Inflammation, Neuroprotection and Cardiometabolic Health: A ReviewInternational Journal of Molecular Sciences · 2026 · DerlemeKaynağa erişim:
  6. Sideritis scardica Griseb. — Plants of the World OnlineRoyal Botanic Gardens, Kew · 2026 · Başvuru kitabıKaynağa erişim:

Kaynak Göster

Dağ Çayı (Sideritis scardica Griseb.). Herbadex — Doğal Şifa Rehberi (2026). https://herbadex.com/tr/bitki/dag-cayi/

İlgili rehberler ve karşılaştırmalar

Aynı kullanım formundaki diğer bitkiler (Kuru Bitki & Çay)

Kuru Bitki & Çay →
Siyah Çay – Kurutulmuş/Fermente Yaprak

Siyah Çay

A Güçlü klinik kanıt

Camellia sinensis

İçerdiği kafein dikkat ve uyanıklığı artırabilir. Gözlemsel çalışmalarda düzenli çay içimi daha düşük kalp-damar riskiyle ilişkilendirilmiştir.

Enerji & ZihinKalp & Damar

Kuru Bitki & Çay