Aktardan Bitki Alma ve Evde Saklama Rehberi

1. Türkçe ad yetmez: Latince adı ve kullanılan kısmı kontrol edin

Aynı Türkçe isim altında birbirinden çok farklı bitkiler satılabilir. Örneğin "kantaron" adı hem birçok ilaçla etkileşen sarı kantaron (Hypericum perforatum) hem de kırmızı kantaron (Centaurium erythraea) için kullanılır.

Benzer şekilde "adaçayı" dendiğinde EMA monografı tıbbi adaçayını (Salvia officinalis) kapsarken, Türkiye'de çay olarak yaygın içilen tür çoğunlukla dağ çayı veya Anadolu adaçayıdır. Ambalaj üzerinde mutlaka Latince bilim adını ve bitkinin hangi kısmının (yaprak, çiçek, kök, tohum) bulunduğunu arayın.

2. Açıkta satılan dökme ürünlerin riskleri

Ağzı açık kaplarda bekleyen bitkiler havadaki nemi çeker, tozlanır ve böceklenmeye açık hale gelir. Nemlenen bitkilerde gözle görülmese bile küf mantarları ve karaciğere zararlı mikotoksinler oluşabilir.

Özellikle nane, papatya, melisa ve kekik gibi uçucu yağ içeren bitkiler açıkta kaldığında aromatik bileşenlerini hızla kaybeder.

• Üretim ve son kullanma tarihi belli, ışıktan koruyan kapalı ambalajları tercih edin.
• Rengi solmuş, küf veya bayat yağ kokusu gelen, topaklanmış bitkileri satın almayın.
• İçeriği belirsiz "zayıflama çayı" veya "macun" karışımlarından uzak durun.

3. Evde doğru saklama koşulları

Kurutulmuş bitkileri ocak üstü veya banyo dolabı gibi sıcak ve buharlı yerlerde tutmayın. Serin, kuru, doğrudan güneş almayan bir dolapta; ağzı sıkıca kapanan koyu renkli cam kavanozda veya teneke kutuda saklayın.

Keten tohumu ve çörek otu gibi yağlı tohumları öğütülmüş olarak uzun süre bekletmeyin; öğütülen tohumların sabit yağları hızla okside olarak acılaşır. Kullanacağınız miktarı taze öğütmek en güvenli yöntemdir.

4. Raf ömrü ne kadardır?

Uygun koşullarda saklanan kurutulmuş çiçek ve yapraklar genellikle 1 yıl, kök ve kabuklar 1–2 yıl içinde tüketilmelidir. Uçucu ve sabit yağların kapağı açıldıktan sonra oksidasyon hızlandığından serin yerde ve koyu şişede saklanması gerekir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Patient leaflet template concerning advice on the preparation of herbal teas as (traditional) herbal medicinal products by end-usersEMA HMPC · 2016
2. WHO Monographs on Selected Medicinal Plants (Volumes 1–4)World Health Organization · 2009
3. Trease and Evans Pharmacognosy (16th Edition)Elsevier Health Sciences · 2009